De relativiteit van een lat

De helling is niet eens zo steil maar toch valt het zwaar om er tegenop te fietsen. De wind staat tegen en voelt koud in mijn gezicht hoewel het niet hard waait. Ik heb geen haast, maar ben toch geprikkeld geraakt door mmindset en durfijn omgeving: drie andere fietsers. Dus ga ik op mijn trappers staan. Ik wil de eerste zijn die bovenaan is en stel me als doel de drie fietsers voor me in te halen.

Eerst begin ik langzaam te versnellen, maar dan realiseer ik me dat ik wat tandjes bij moet zetten om als eerste te kunnen finishen op de onzichtbare top. En ik weet vanuit mijn binnenste kracht en energie te putten om mijn zware, paarse fiets een boost te geven. Het lukt me om een oudere maar fit ogende dame, een bellende puber en een jongen met een sporttas op zijn rug in te halen. Voldoening? jazeker, ook al zijn mijn opponenten zich totaal niet bewust van enige competitie. Laat staan dat ze weet hebben van een finish.

Dit is een vrij onschuldig maar herkenbaar voorbeeld van de talloze wedstrijdjes die we met onszelf en onbekende tegenstanders houden. Althans, de competitief ingestelden onder ons. Waarom doen we dit? Wat is ons belang om te winnen als er niet echt iets op het spel staat? Of als je de enige bent die de spelregels kent? Ik vind het intrigerend, omdat ik het in wat ernstigere vormen tegenkom: de drang de lange weg van vanzelf veranderen...om te willen winnen of de beste te willen zijn in een competitie zonder heldere spelregels. Of je wint en wie er wint is daardoor steeds maar de vraag, maar niet voor degene die de spelregels naar believen bepaalt en verandert.

Wel een beetje treurig dat we dit spel in het extreme weten door te voeren in de organisaties waar we werken. En niet alleen als we ergens onderaan in de hiërarchie staan; ook middenmoters doen dit gedrag na van elkaar. Het meest ver van huis ben je echter als de top van de organisatie in dit gedrag voorgaat. Onder het mom van ‘de hoogste kwaliteit bieden’ en ‘ons streven is optimale output’ wordt het wel heel ingewikkeld om op te boksen tegen onzichtbare en onbekende spelregels. Dit wordt erger wanneer deze halverwege worden veranderd en je geen idee hebt waar de competitie eindigt.

 Hoe oneerlijk voelt dat, weten dat er ergens een lat ligt, maar niet meekrijgen hoe hoog die gelegd is? Maar het kan erger: een lat in een organisatie op willekeurige momenten verschillend leggen: voor verschillende medewerkers op verschillende hoogtes, en … de medewerkers over wie het gaat hebben geen enkel idee.

De vraag is overigens of er überhaupt iemand besef heeft van wat er gebeurt. Degenen die de hoogte van de lat bepalen lijken hier een bewust spel van te maken, maar dat weet je niet als je er niet naar vraagt. Het zou zomaar kunnen zijn dat zij zichzelf min of meer hebben opgesloten in een concurrentiestramien: ze kunnen zichzelf niet bevrijden, noch relativeren. En ze raken ver verwijderd van de positieve kanten van een specifieke kwaliteitsnorm: een streven naar beter dan wat er is vertegenwoordigen, zonder dat dat streven -een middel- het doel wordt om adviessommigen uit te sluiten in plaats van iedereen in te sluiten.

 Als ik de heuvel opfiets en beslis dat ik als eerste boven wil zijn zonder dit te communiceren met de rest, dan is het alleen voor mij een inspanning. We zijn individuele fietsers die niets met elkaar te maken hebben. Er is geen gedeeld belang. Ik win dus eigenlijk bijna altijd en niemand heeft er verder last van. Bovendien lijkt mijn winnaarsschap heel wat, terwijl de jonge meid met telefoon mij waarschijnlijk met gemak al bellend zou kunnen kloppen, conditioneel en qua spierpower. Als ze zou weten van de wedstrijd en als er een belang voor haar erin zou zitten. In organisaties ontbreekt de informatie hierover te vaak om er een eerlijke wedstrijd van te maken. Hoe behulpzaam is de verzwegen norm, in het streven naar beter? Tja, een competitie met jezelf als enige mogelijke winnaar is gauw opgezet, maar levert geen ontwikkeling op. Kun jij binnen jouw organisatie dit soort competities ontwaren?

Amalia Deekman, coach/teamcoach en procesbegeleider. 

Wil je meer info over (e-)coaching en teamcoaching door ATenD? Gebruik dit formulier en Amalia Deekman neemt contact met je op. Lees ook mijn pagina over het privacybeleid van ATenD.

* verplicht veld
Weet u het zeker?